2021_GR_00007 - Convenant 2030 - Burgemeestersconvenant 2030 - Goedkeuring

Naar aanleiding van het Burgemeestersconvenant 2020 heeft de gemeente de afgelopen jaren reeds heel wat acties ondernomen, waarbij de gemeente hard heeft ingezet op haar voorbeeldfunctie en actief heeft bijgedragen tot een hoger bewustzijn rond het thema klimaat en energie.

Gemeenten staan ook niet langer alleen om de doelstellingen te halen. Tal van actoren, o.a. burgers, bedrijven en middenveldorganisaties ondernemen acties en willen graag meedenken en meewerken.

De doelstellingen van Burgemeestersconvenant 2030 zijn nog ambitieuzer.

De door de Europese Unie in het vooruitzicht gestelde emissiereductie kunnen alleen worden gerealiseerd als ook de lokale stakeholders en de burgers en hun organisaties een bijdrage leveren en het maatschappelijk middenveld actief wordt betrokken. De gemeente zelf is immers maar verantwoordelijk voor 1% van de uitstoot en kan dus niet alleen de doelstelling halen.

Om het draagvlak verder uit te bouwen, is het noodzakelijk om de doelstellingen, acties en realisaties een meer lokale invulling te geven en te visualiseren zodat ze meer lokale context krijgen en iedereen aan het lokaal klimaatverhaal kan bijdragen.

Igemo biedt de gemeente een begeleiding aan om dit lokaal klimaatverhaal vorm te geven, in nauwe samenwerking met de gemeente. Begeleiding omvat volgende onderdelen:

1. Regisseur voor het lokaal klimaatverhaal:
De regisseur brengt de juiste partners samen met hun vaardigheden en bezorgdheden rond alle aspecten die het klimaat  aanbelangen: ondernemers, welzijn, natuur, mobiliteit….

De regisseur bouwt een draagvlak op, waardoor klimaatparticipatie structureel wordt verankerd en gevisualiseerd in plaats van enkel de losse, eenmalige acties.

De regisseur volgt de acties op en vertaalt die naar lokale succesverhalen.

De regisseur ondersteunt de gemeentelijke diensten om hun rol als drijvende kracht verder uit te bouwen en het lokaal verhaal mee vorm te geven.

2. Oprichting en begeleiden van een taskforce voor de gemeente met de lokale stakeholders vanuit de burgers, academische wereld, industrie/bedrijven en ngo’s.
   De taskforce brengt ons in verbinding met de juiste partners in onze gemeente. De taskforce geeft doelgroepen inspraak in het klimaatverhaal, maar neemt zelf ook verantwoordelijkheid op.
   
   
3. Opmaak van klimaat en energie actieplan (SECAP)
   Opmaak van het nieuwe klimaatactieplan. De voorlegging van het plan ter goedkeuring voor Europa en uitvoeren van de nodige rapporteringen.
   
   
4. Opmaak van communicatietool om lokale projecten, initiatieven in beeld te brengen
   De tool visualiseert alle lokale klimaatinspanningen. Zo kunnen burgers vooruitgang zien en zelf hun steentje bijdragen. De tool wordt ontwikkeling in nauw overleg met de gemeente en wordt ingepast in de communicatiemiddelen van de gemeente.
   
   

Hoe begeleidt IGEMO dit proces? 

• IGEMO begeleidt het hele proces en stelt proactief vergadermomenten en acties voor. IGEMO beantwoordt ook vragen vanuit gemeente en stuurgroep. IGEMO zoekt actief samenwerking met andere actoren en zoekt actief subsidies voor uitvoering.
• In de eerste fase van de begeleiding (eerste jaar) ligt de nadruk op het opstellen van het plan, geleidelijk aan komt de nadruk steeds meer te liggen op begeleiding bij de uitvoering en monitoring. IGEMO verzorgt ook alle rapportage naar Europa.
• IGEMO en Provincie Antwerpen zorgen samen voor inhoudelijke expertise, de gemeente brengt expertise en terreinkennis vanuit de gemeente mee.
• Met de bevoegde ambtenaar (duurzaamheid/milieu) zit IGEMO minstens één keer per kwartaal samen om verdere stappen te bespreken en de voortgang te monitoren. De schepen is steeds welkom en sluit minstens 2 maal per jaar aan.

Wat is de begeleidingskost? 

• IGEMO begeleidt de gemeente gedurende 5 jaar, zodat we de hele legislatuur aan een klimaatverhaal kunnen bouwen.
• De begeleidingskost bedraagt 9.200 euro per jaar, jaarlijks te factureren zoals de gemeente heeft gevraagd.
• Via de subsidies van het project Pentahelix kan IGEMO een korting van 5.800 euro per jaar gedurende 5 jaar aanbieden aan de gemeente. De personeelskost van IGEMO voor de begeleiding wordt immers geschat op 15.000 euro per jaar.

IGEMO streeft ernaar dat deze begeleidingskost zichzelf terugverdient, via subsidies die dankzij het klimaatactieplan en de actieve begeleiding door IGEMO, naar de gemeente getrokken worden.

1. Samenstelling stuurgroep van burgers en bedrijven:
   De gemeente stelt in samenspraak met IGEMO een groep representatieve burgers en bedrijven samen die kunnen meedenken over het klimaatactieplan. Deze groep bestaat idealiter uit 10 à 15 deelnemers, waarbij ook de gemeente op ambtelijk en bestuurlijk niveau vertegenwoordigd is. Daarnaast richten we ons bij de samenstelling op actoren die een belangrijk aandeel hebben in de broeikasgasuitstoot in de gemeente of die representatief zijn voor bepaalde goed vertegenwoordigde doelgroepen in de gemeente.
• De gemeente bepaalt de samenstelling van de stuurgroep, IGEMO doet suggesties.
• De gemeente nodigt de stuurgroep telkens uit en zorgt voor een locatie, IGEMO zorgt voor de inhoudelijke uitwerking van vergaderingen, maakt verslagen, begeleidt het proces, …
• Er wordt gerekend in de opstartfase op een viertal avondvergaderingen van 2u, tot het plan is goedgekeurd. Nadien zal de vergaderratio sterk afhangen van het engagement van de burgers, met een minimum van 2 vergaderingen per jaar.
• Voor onze gemeente is het belangrijk vertegenwoordigers van landbouw (glastuinbouw) te betrekken, maar ook gewone burgers (verenigingen). Ook de tertiaire sector (handel, horeca, diensten, scholen, …) is een belangrijke sector in de gemeente.
  
  
2. Interne werkgroep klimaat met gemeentediensten:
   De gemeentediensten worden zo breed mogelijk betrokken bij het opstellen en uitvoeren van het klimaatactieplan. Klimaat gaat immers over alle domeinen heen, van sociale dienst tot groendienst, over facility en ruimtelijke ordening.
• In het eerste jaar voorzien we minstens 2 keer een halve dag met deze diensten om de uitdaging helder te krijgen en input naar prioritaire doelstellingen en acties te ontvangen van de gemeentediensten.
• Na goedkeuring werken de gemeentediensten samen aan de implementatie van het klimaatactieplan en komen we minstens 1 keer per jaar samen om vorderingen te bespreken. Individuele diensten werken op regelmatige basis samen met IGEMO, geëngageerde burgers, bedrijven, landbouw, etc. rond de doelstellingen van dit klimaatactieplan, zoals ook nu al gebeurt.
  
  
3. Opstellen van een klimaatactieplan dat wordt goedgekeurd door de gemeenteraad:
• Na ongeveer 1 jaar is er genoeg input verzameld om een klimaatactieplan op te stellen.
• IGEMO en Provincie Antwerpen hebben een basisklimaatactieplan opgesteld met daarin 7 speerpunten en een reeks operationele doelstellingen.
• Dat plan vult IGEMO samen met de gemeente aan met aanknopingspunten uit het meerjarenplan van de gemeente. IGEMO somt deze op, de gemeente vult aan en geeft input.
• Het plan wordt verder aangevuld met de input van de stuurgroep en de gemeentediensten.
• Uit al deze suggesties van acties kiezen we sleutelacties. Die nemen we op in het goed te keuren klimaatactieplan.
• CBS keurt, na verschillende feedbackrondes van zowel gemeentebestuur als stuurgroep, dit plan goed en stuurt het naar de gemeenteraad. Na goedkeuring dient IGEMO het plan in bij Europa.
• Na goedkeuring gaan we over tot implementatie van het plan, met de verschillende actoren hierboven geschetst. We zoeken daarbij ook bovenlokale samenwerking met andere gemeenten in de regio en andere overheidsniveaus.
• We zoeken daarbij extra financiering voor acties uit het klimaatactieplan in Vlaanderen en Europa. Vaak is een goedgekeurd klimaatactieplan een voorwaarde voor subsidies, met de EU Green Deal gaat dit enkel versterken.
  
  
4. IGEMO communiceert over het klimaatactieplan naar de brede bevolking:
• Een eerste lijn van communicatie zijn de leden van onze stuurgroep, die onze gezamenlijke boodschap moeten uitdragen naar hun achterban. Daarom is het belangrijk dat we geëngageerde leden hebben die geworteld zijn in het maatschappelijke leven van de gemeente.
• De bestaande communicatiekanalen van de gemeente en IGEMO worden maximaal ingezet om rond dit plan te communiceren. We zoeken waar nodig nieuwe vormen van communicatie.
• IGEMO ontwikkelt een visualisatietool die op de gemeentelijke website van SKW wordt ingebed, een soort dashboard waarop cijfers, acties en nieuwsartikels samen komen. Deze dienstverlening zit inbegrepen in de begeleiding.

Het Burgemeestersconvenant voor Klimaat en Energie is de opvolger van het Burgemeestersconvenant 2020 waar onze gemeente voor intekende onder begeleiding van IGEMO. Het blijft als gemeente belangrijk om als bindende factor tussen de verschillende sectoren een voortrekker te zijn in het verminderen van de CO²-uitstoot. Ook andere acties in verband met het klimaat en milieu die niet meteen een CO²-vermindering beogen, passen hierin.

Met de ondertekening van het Burgemeestersconvenant voor Klimaat en Energie verbindt de gemeente zich ertoe volgende engagementen na te komen:

• de uitstoot van CO² (en eventueel van andere broeikasgassen) op haar grondgebied tegen 2030 met ten minste 40% terug te dringen, met name door een betere energie-efficiëntie en een hoger gebruik van hernieuwbare energiebronnen;
• haar veerkracht te verhogen door zich aan te passen aan de gevolgen van klimaatverandering;
• een emissieberekening (CO²-nulmeting) en een beoordeling van de risico's van en de kwetsbaarheid voor klimaatverandering uit te voeren als uitgangspunten voor het gezamenlijk actieplan;
• het gezamenlijk duurzaam energie- en klimaatactieplan binnen twee jaar na de formele ondertekening van het Burgemeestersconvenant in te dienen;
• de nodige middelen in te zetten om de vereiste acties te kunnen ondernemen;
• het maatschappelijk middenveld op het grondgebied actief te betrekken bij het opstellen van het klimaatactieplan;
• minstens elke twee jaar na de indiening van het gezamenlijk actieplan te rapporteren over de geboekte vooruitgang, met het oog op evaluatie, monitoring en verificatie.

De begeleiding loopt van januari 2021 tot en met december 2025.

Normaal loopt de begeleiding 6 jaar en dit werd ook zo opgenomen in het meerjarenplan. Per jaar factureert IGEMO voor de werking. Aangezien onze gemeente pas in 2021 zal intekenen, valt het eerste jaar en bijkomende factuur weg. Wij opteren voor een termijn van 5 jaar, zodat de einddatum en een eventuele opvolging gelijk loopt met de andere gemeenten.
Deze lange termijn is essentieel om de nodige instrumenten te ontwikkelen en het verhaal op te bouwen.