Vlaanderen en de lokale besturen hebben de handen in elkaar geslagen om samen de nodige transitie in het energie- en klimaatbeleid waar te maken. In 2021 werd het Lokaal Energie- en Klimaatpact 1.0 (LEKP 1.0) opgemaakt. De bedoeling was om een sterk kader te bouwen waarbinnen lokale stakeholders, lokale besturen en het Vlaamse niveau nauw konden samenwerken om bepaalde duidelijk afgelijnde doelstellingen te bereiken. Het LEKP1.0 werd door ons bestuur goedgekeurd op 6 september 2021 en door de gemeenteraad op 4 oktober 2021 (zie koppeling naar deze besluiten).
In totaal werd er voor 2021 een subsidie van € 24.324.010 voor klimaatacties voor de gemeenten voorzien. Iedere gemeente kon dus rekenen op financiële ondersteuning. De middelen werden verdeeld via trekkingsrecht, ongeveer 80% wordt berekend op het inwonersaantal en ongeveer 20% als gemeentefonds. Dit kwam voor Sint-Katelijne-Waver neer op een bedrag van 69.533,11 euro subsidie in 2021 (MJP001942). Het bedrag werd ontvangen in 2022 en kan ook gebruikt worden voor acties in 2022. Tegenover de subsidie stond een inspanningsverbintenis, de gemeente diende ook voor 50% cofinanciering te zorgen. Voor elke 1 euro subsidie die werd ontvangen, diende 2 euro geïnvesteerd te worden.
Door de aangescherpte Europese Klimaatambities (‘Fit for 55’) besliste de Vlaamse Regering in november 2021 over een pakket extra maatregelen om de CO2-uitstoot sterker te verminderen. Daarbij werd ook de rol van de lokale besturen herbevestigd en werden nieuwe doelstellingen voorgesteld. Vervolgens heeft de Vlaamse overheid in overleg met VVSG een voorbereidend traject doorlopen om te komen tot het vernieuwde Lokaal Energie- en Klimaatpact (LEKP 2.0; zie bijlage), met enkele additionele klimaatmaatregelen. Als lokaal bestuur kunnen wij opnieuw intekenen om partner te zijn binnen dit pact. Dit houdt in dat wij een inspanningsverbintenis ondertekenen om de klimaatdoelstellingen beschreven in het LEKP2.0 na te streven.
Voor het tweede LEKP is door de Vlaamse Regering een totaalsubsidie van 8.750.000 euro voorzien om eveneens te verspreiden over alle besturen die intekenen op het pact. Als wij ons engagement verlengen en dus intekenen voor het LEKP2.0, zullen wij als gemeente in 2022 recht hebben op 24.957 euro subsidies (berekend onder de assumptie dat alle gemeenten intekenen) om verder te werken aan de realisatie van de gezamenlijke klimaatdoelstellingen.
Onder het LEKP 2.0 werden drie algemene doelstellingen vernieuwd met het oog op het versnellen van de transitie.
Daarnaast werden 3 aanpassingen gedaan binnen de streefdoelen onder de 4 werven:
werf 2: verrijk je wijk
werf 3: elke buurt deelt en is duurzaam bereikbaar
De effecten van de klimaatverandering worden steeds zichtbaarder en tegelijk ook meer en meer confronterend:
Het is belangrijk dat we samen de handen uit de mouwen steken. Door creatieve oplossingen aan te reiken en door nog meer mensen ervan bewust te maken dat ook hun acties een deel van de oplossing zijn, kunnen we samen resultaten boeken.
Uiteraard hoeven we niet van nul te beginnen. De te bewandelen weg is duidelijk én de eerste stappen zijn reeds genomen door talloze bestaande initiatieven en samenwerkingsverbanden. De resultaten van deze acties worden ook steeds zichtbaarder, waardoor iedereen hier verder op kan bouwen. De gewenste systeemverandering is uiteraard meer dan een verzameling van acties, maar een integrale benadering die we met alle overheden samen uitwerken. Draagvlak is goed, maar er is ook urgentie. Dit vraagt een doortastend leiderschap om systematisch de juiste keuzes te maken.
De overheid heeft hierin een tweeledige rol: vooreerst is er de eigen voorbeeldfunctie. “Practice what you preach” als zijnde een belangrijke voorwaarde bij het creëren van draagvlak en dit voor alle beleidsvelden en bestuursniveaus in zowel binnen- als buitenland. De oorzaken en gevolgen van klimaatverandering stoppen namelijk niet aan onze bestuurlijke of landelijke grenzen. Daarnaast vraagt en stimuleert de overheid ook de inspanningen van haar eigen burgers en bedrijven. Immers, alleen wanneer we allemaal samenwerken, zullen we in ons opzet slagen.
Het lokale niveau heeft in beide rollen één cruciale troef in handen: haar nabijheid tot burgers en bedrijven. De burgemeesters zijn de vertegenwoordigers van de deelnemende gemeenten die het Pact onderschrijven.
Het Vlaamse niveau heeft ook in beide rollen belangrijke troeven in handen: helikopterzicht op de situatie en de mogelijkheid om hefbomen in werking te zetten of met andere beleidsniveaus hierover in overleg te gaan.
Welke acties en maatregelen onze gemeente zal nemen binnen dit pact, is uiteraard nog niet exact geweten. De mogelijkheden zijn immers zeer uiteenlopend.
Als gemeente dienen we in te zetten op 4 werven nl.:
Wij hebben ondertussen een bijna volledig afgewerkt klimaatactieplan dat in november 2022 ter goedkeuring aan de gemeenteraad zal worden voorgelegd. Dit document bevat een heel aantal acties uit het MJP voor het bereiken van de genoemde doelstellingen. Aan veel van deze acties wordt reeds volop gewerkt of ze staan in de nabije toekomst gepland. Binnen de werkgroepen die worden opgesteld om rond de 4 werven te werken zullen meer en meer van de acties zeer concreet uitgewerkt worden. Wij zijn als gemeente dus zeker op de goede weg en hebben tal van projecten lopen waaraan we het subsidiegeld nuttig kunnen besteden.
Er dienen geen extra acties opgenomen te worden. De gemeente dient wel 2 euro te investeren voor elke euro die ze ontvangt. Er zijn momenteel een heel aantal acties opgenomen in het huidige meerjarenplan die in aanmerking kunnen komen voor deze subsidie.
De gemeenteraad beslist om in te tekenen op het Lokaal Energie- en Klimaatpact 2.0.