Het decreet van 22 december 2017 over het lokaal bestuur (DLB), meer bepaald artikelen 392-395.
Het Koninklijk besluit van 22 mei 2019 betreffende de lokale noodplanning.
Artikel 392 van het DLB bepaalt dat twee of meer gemeenten een samenwerkingsverband zonder rechtspersoonlijkheid kunnen vormen om, zonder beheersoverdracht, een welbepaald project van gemeentelijk belang te verwezenlijken. Het samenwerkingsverband mag andere overheden dan gemeenten als deelnemer hebben krachtens art. 392, vierde lid DLB en mag zich dan “interbestuurlijk samenwerkingsverband” noemen.
Het “Draaiboek Schakelzorgcentra” van het Agentschap Zorg en Gezondheid legt aan de provinciegouverneurs, lokale besturen en zorgverleners op om voorbereidingen te starten om schakelzorgcentra op te richten, die zorgen voor extra noodcapaciteit naar aanleiding van de COVID-19 uitbraak.
De gemeenten hebben tot taak het voorzien, ten behoeve van de inwoners, in een goede politie, met name over de zindelijkheid, de gezondheid en de rust op openbare wegen en plaatsen en in openbare gebouwen (NGW, artikel 135). Meer specifiek is de volgende zaak van politie aan de gemeente toevertrouwd: “het nemen van passende maatregelen om rampen en plagen, zoals brand, epidemieën en epizoötieën te voorkomen en het verstrekken van de nodige hulp om ze te doen ophouden” (NGW art. 135, §2, 5°).
Elke beslissing tot het oprichten van en het toetreden tot rechtspersonen en het beslissen tot oprichting van, deelname aan of vertegenwoordiging in agentschappen, instellingen, verenigingen en ondernemingen kan enkel door de gemeenteraad worden genomen (DLB art. 41, 4°).
Enkele weken geleden hebben de gouverneurs via de noodplancoördinatoren de belangrijke opdracht aangenomen om schakelzorgcentra te installeren in Vlaanderen. Zowel de lokale besturen, de voorlopige zorgraden als de ziekenhuizen zijn betrokken bij de opstart van de schakelzorgcentra. Op korte tijd zijn door de inzet en vastberadenheid van de verschillende coördinatoren 30 locaties van schakelzorgcentra in orde gebracht. Enkele schakelzorgcentra ontvangen op dit moment al patiënten, de andere centra staan klaar om operationeel te worden wanneer nodig en hebben banden gesmeed tussen lokale actoren.
De schakelzorgcentra hadden als eerste doel om de ziekenhuizen te ontlasten.
Momenteel is het zwaartepunt van de COVID-19-epidemie echter van de ziekenhuizen naar verschillende zorgvoorzieningen in de eerste lijn verschoven, zoals de woonzorgcentra. De ondersteuning van patiënten en zorgverleners in deze (thuisvervangende) zorgvoorzieningen is nu prioritair. Daarvoor willen we opnieuw onze schakelzorgcentra inzetten. Hun coördinatoren en lokale netwerken kunnen de vragen om hulp in hun regio afstemmen op het aanbod aan helpende handen.
Een schakelzorgcentrum wil:
Een schakelzorgcentrum is geen veldhospitaal of noodhospitaal.
Zorg en Gezondheid heeft een draaiboek opgesteld waarmee de gouverneurs, lokale besturen en zorgverleners op het terrein snel de uitvoer kunnen starten van dergelijke schakelzorgcentra.
Het schakelzorgcentrum, als cluster van 2 tot 3 eerstelijnszones, vormt het uniek aanspreekpunt waar de resultaten van de online nodenbevraging en elke nieuwe hulpvraag bij terecht komen. De schakelzorgcentra gaan met de resultaten van die bevraging zelf aan de slag te gaan, verbinden ze met bestaande initiatieven of delegeren ze naar één of meerdere aanspreekpunten van de verschillende eerstelijnszones. Het gaat er dus om de vraagstellers met hun noden in contact te brengen met de bestaande regionale initiatieven en in een tweede tijd te faciliteren tussen vraag en aanbod.
De gouverneur van Antwerpen heeft bepaald dat in onze regio het schakelzorgcentrum Rivierenland wordt opgericht. Het schakelzorgcentrum in Mechelen is een samenwerking tussen Mechelen, Bornem, Puurs-Sint-Amands, Willebroek, Sint-Katelijne-Waver, Bonheiden, Putte, Heist-op-den-Berg, eerstelijnszones Mechelen-Sint-Katelijne-Waver, Klein Brabant-Vaartland en Bonstato, Huisartsenkringen Dijle-Netevallei en Schelde-Rupel, en de ziekenhuizen AZ Rivierenland, AZ Sint-Maarten en Imeldaziekenhuis Bonheiden.
Het is noodzakelijk om het intergemeentelijk schakelzorgcentrum juridisch correct op te richten.
De intergemeentelijke samenwerking zonder rechtspersoonlijkheid, meer bepaald het interbestuurlijk samenwerkingsverband, kan voor de gevraagde bestuurlijke afdekking zorgen. Hierbij wordt een (lichte) vorm van intergemeentelijke samenwerking opgericht met behulp van een overeenkomst met statutaire draagkracht.
De toepasselijke regelgeving vinden we in het decreet van 22 december 2017 over het lokaal bestuur (hierna: DLB), meer bepaald in de artikelen 392 tot en met 395.
Aan dit samenwerkingsverband zonder rechtspersoonlijkheid mogen naast de gemeenten ook andere publiekrechtelijke en privaatrechtelijke rechtspersonen deelnemen. (DLB art. 392, tweede lid).
In het geval dat naast de gemeenten ook andere overheden deelnemen, spreken we van een interbestuurlijk samenwerkingsverband (DLB art 392, vierde lid). (In het geval enkel gemeenten deelnemen krijgt het samenwerkingsverband zonder rechtspersoonlijkheid de courantere benaming ‘interlokale vereniging’).
Eén gemeente neemt binnen dit samenwerkingsverband de rol van beherende gemeente op zich (DLB art. 394). De andere gemeenten/deelnemers kunnen decretaal geen personeel inzetten voor het samenwerkingsverband, maar het is onbetwist in de rechtsleer en administratieve praktijk dat zij wel een inbreng van nijverheid kunnen doen in het samenwerkingsverband. Op deze manier kunnen zij wel een bepaalde nijverheid (bv. het uitvoeren van taken) als inbreng doen, en die taken laten uitoefenen door hun eigen personeel. Het werkgeversgezag gaat daarbij niet over van de inbrengende gemeente naar het interbestuurlijk samenwerkingsverband, maar in de praktijk kan er op deze manier wel personeel ingezet worden ten behoeve van het schakelzorgcentrum. In het schakelzorgcentrum Rivierenland is de stad Mechelen de beherende gemeente.
We benadrukken dat het gaat om de lichtste vorm van intergemeentelijke samenwerking die het DLB biedt, met andere woorden de lichtste vorm om een kader te bieden voor de samenwerking tussen de gemeenten en andere publieke of private actoren. Aangezien het samenwerkingsverband geen rechtspersoonlijkheid heeft, kan het niet over eigen budgetten of personeel beslissen, maar kunnen alle transacties via de gemeenten gaan. Eigenlijk is het samenwerkingsverband dus een soort raamcontract tussen gemeentebesturen, of zoals de term uit het DLB ook verduidelijkt: het is een overeenkomst tussen gemeenten, maar ze heeft een zekere statutaire draagkracht.
De overeenkomst met statutaire draagkracht die de basis vormt van het interbestuurlijk samenwerkingsverband moet minstens de volgende elementen bevatten (DLB art. 393):
- bepalingen over de duur en eventuele verlenging van het samenwerkingsverband;
- de opzegmogelijkheid;
- de inbreng van de verschillende deelnemers en de wijze waarop die inbreng wordt beheerd;
- de interne organisatie;
- de wederzijdse rechten en verplichtingen en de financiële repercussies;
- de informatieverstrekking aan de deelnemers en de jaarlijkse evaluatie door de gemeenteraden;
- de opmaak van de rekeningen en de bestemming van het resultaat;
- de financiële controle en
- de vereffening.
Stad Mechelen zal als beherend bestuur de volledige kost voor het operationeel maken van het schakelzorgcentrum op zich nemen (met gedeeltelijke compensatie vanuit Vlaanderen). Eens operationeel zullen de kosten hoger uitkomen dan de voorziene exploitatiesubsidie van de Vlaamse Overheid (31.500 per maand). Uiteraard hangt dit ook af van het aantal bewoners dat we effectief opvangen. Deze kosten worden verdeeld naar het aantal inwoners. Voor Sint-Katelijne-Waver komt dit neer op 8% van het te financieren saldo. Bij opening gedurende één maand wordt dit geraamd op 3.632,40 euro, bij opening gedurende twee maanden op 6.026,16 euro.
Daarnaast stelt Sint-Katelijne-Waver de coördinator welzijn ter beschikking en 0,8 vte administratieve medewerker.
Elke deelnemer levert één afgevaardigde in het beheerscomité van het interbestuurlijk samenwerkingsverband. Dit beheerscomité overlegt over de wijze waarop de overeenkomst wordt uitgevoerd (DLB art. 395). Deze afgevaardigde wordt aangewezen onder de gemeenteraadsleden, de schepenen en de burgemeester.
Daarnaast kan het voor het bestuur, beheer, dagelijks bestuur, de organisatie en leiding van het interbestuurlijk samenwerkingsverband een eigen werkbare structuur worden opgezet, waarbij elke mogelijke stuurgroep, bestuursorgaan of personeelslid kan worden ingezet.
Het oprichten van een interbestuurlijk samenwerkingsverband, in overeenstemming met DLB art. 392-395, zorgt voor een voldoende bestuurlijke en juridische kadering voor het oprichten van een intergemeentelijk schakelzorgcentrum. De deelnemers aan de “overeenkomst met statutaire draagkracht” willen de nodige afspraken maken over de oprichting van een schakelzorgcentrum, onder meer (maar niet beperkt tot) de logistieke voorwaarden, de inbreng van middelen, personeel en logistiek, de communicatie en de bestuurlijke en democratische terugkoppeling.
De gemeente Sint-Katelijne-Waver beslist toe te treden tot het op te richten Interbestuurlijk Samenwerkingsverband “Schakelzorgcentrum Rivierenland”.
De gemeenteraad dient:
De fracties dragen volgende kandidaten voor de verschillende functies voor:
1. Vertegenwoordiger in de algemene vergadering:
2. Plaatsvervanger in de algemene vergadering:
De gemeenteraad keurt de oprichting van het Interbestuurlijk Samenwerkingsverband “Schakelzorgcentrum Rivierenland” volgens de overeenkomst in bijlage goed. De gemeente Sint-Katelijne-Waver treedt toe tot het Interbestuurlijk Samenwerkingsverband “Schakelzorgcentrum Rivierenland”.